Takibi Şikayete Bağlı Suçlar

ülfet özçelik
1 Şub
4 dakikada okunur

Anayasa’nın 36.maddesine göre “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.” Böylece, kişilerin şikayet hakkı teminat altına alınmış anayasal bir haktır.

Türk Ceza Kanununda, şikayet hakkının kullanılması suretiyle ilgili Cumhuriyet Başsavcılığı’nca takibine başlanılacak olan suçlar ayrıca belirtilmiştir. TCK.nun soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlar başlıklı 73.maddesine göre, takibi şikayete bağlı olan suç hakkında yetkili kimsenin altı ay içinde şikayette bulunması gerektiği, aksi halde soruşturma ve kovuşturma yapılamayacağı düzenlenmiştir. 6 aylık süre -zamanaşımı süresini geçmemek şartıyla- şikayete yetkili kimsenin, fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar. İlgili maddenin devamı fıkrasında, hakaret suçu bakımından özel bir süre öngörülmüştür. Hakaret suçunda şikayet süresi, her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren 2 yılı geçemez. Yani, 2 yıllık genel süre dolmamış olsa dahi mağdur, fiili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay geçmiş ise şikayet hakkının kullanılması mümkün olmayacaktır.

Dolayısıyla, Cumhuriyet savcısının ihbar üzerine yapacağı ilk inceleme, şikayetin yetkili -şikayet hakkı haiz- kimse tarafından, şikayet süresi içinde yapılıp yapılamadığına ilişkindir. Ancak, kimi zaman uygulamada şikayet konusu suça ilişkin eylem hatalı vasıflandırılarak, esasen takibi şikayete bağlı bir suça ilişkin olan eylem, re’sen soruşturma konusu yapılabilmektedir.

Bu nedenle, hakkında şikayet bulunan kimse, ileride hak ihlaline uğramamak ve adli sürecin gereksiz yere uzamaması adına, sürecin takibi alanında uzman bir ceza avukatına teslim etmelidir.

Şikayetten Vazgeçmenin Hukuki Sonuçları

Mağdurun, usulüne uygun biçimde şikayetinden vazgeçtiğini belirtmesi halinde -TCK.nun 73/6.maddesi uyarınca vazgeçmenin, kabul etmeyen sanığı etkilemeyeceğini hatırlatmakla- adli sürece devam edilmeyecektir. Belirtilmelidir ki, dolaylı veya şarta bağlı beyanlar, vazgeçme olarak kabul edilmeyecektir. TCK.nun 73.maddesinde, “şikayetten vazgeçmenin bölünmezliği” ilkesi uyarınca, iştirak halinde suç işleyenlerden biri hakkındaki şikayetten vazgeçme, iştirak hali bulunan diğer şüpheli/sanıkları da kapsayacağı düzenlenmiştir.

Ayrıca belirtmekte fayda görüyoruz; mağdur usulüne uygun biçimde alınmış olması şartıyla ilk beyanında, şikayetçi olmadığını belirtmesine karşın aynı eyleme ilişkin sonraki beyanlarında şikayetçi olması hukuki sonuç doğurmayacaktır.

Şikayet Kurumunun Savunma Kapsamında Önemi

Bir ceza yargılamasında, müdafinin soruşturma evresinin başında, soruşturmaya konu olan suçun takibinin şikayete bağlı olup olmadığını dikkate alması gerekir.

Zira, takibi şikayete bağlı olan suça konu eyleme ilişkin müracaatta bulunan şikayetçinin;

Şikayet hakkına sahip olup olmadığı,
Kişi şikayet hakkını haiz olsa dahi ilgili şikayetin kanunda öngörülen yasal süresi içerisinde yapılıp yapılmadığı,
Şüphelilerin suça iştirakinin söz konusu olduğu bir dosyada, müştekinin şüphelilerden biri hakkında şikayetinden vazgeçip geçmediği,

hususları, savunma açısından önem arz etmektedir. Müdafii, şüphelinin lehine sonuç doğuracak hususları, yapacağı savunmada mutlaka belirtmelidir.

Mağdur Çocuğun Şikayet Hakkı

Mağdur çocuğa karşı işlenen suçlarda, şikayet ve şikayetten vazgeçme yetkisinin kime ait olduğu doğru şekilde tespit edilmelidir. Yargıtay’ın istikrar kazanmış uygulamalarına göre; 15 yaşını tamamlamamış mağdur küçük açısından şikayet hakkının, yasal temsilcileri tarafından kullanılabileceği kabul edilmiştir. -Yargıtay 12.Ceza Dairesi’nin 04.03.2020 tarihli kararı-

(Karar künyesi ihtiyaç duyulması halinde meslektaşlarımız ile paylaşılacaktır.)

15 yaşından küçük mağdurun velisinin ve vekilinin beyanları arasında tutarsızlık bulunması halinde velisinin beyanı,
15 yaşını tamamlamış mağdur ile yasal temsilcisinin beyanları arasında tutarsızlık bulunması halinde mağdurun şikayet beyanı ,
15 yaşını tamamlamış mağdur ile vekilinin, şikayet ve diğer beyanları arasında çelişki bulunması halinde yine mağdurun beyanı, dikkate alınarak değerlendirme yapılır.

Aşağıda yer alan emsal Yargıtay kararları, şikayete yetki, şikayet süresi, şikayetten vazgeçme ve mağdur çocuğun şikayet hakkı kapsamında açıklayıcı bilgiler sunmaktadır.

Takibi Şikayete Bağlı Suçlara İlişkin Emsal Yargıtay Kararları

-Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 13.03.2018 tarihli kararı-

“…malullüğü bulunmayan çocukların mağdur oldukları suçlara ilişkin olarak beyanda bulundukları tarihte 15 yaşından küçük olmaları halinde, ceza muhakemesinde davaya katılma bakımından ayırt etme gücüne sahip olmadıkları, 15 yaşından büyük olmaları halinde ise bu yeteneğe sahip oldukları kabul edilmelidir…”